تنقیه یا اماله چیست؟ + نحوه انجام، فواید و عوارض آن

تنقیه (enema) چیست؟ معنی تنقیه از نظر لغوی پاکیزه کردن، لایروبی راه آب و قنات است و در علم پزشکی تنقیه یا انما (enema) یا اماله به تزریق آب یا مایعات به رکتوم (انتهای روده بزرگ) می‌گویند.

انجام انما و تنقیه برای این است که فضولات باقیمانده در روده تخلیه کامل شود. دلایلی برای انجام انما یا تنقیه وجود دارد که از جمله آن می‌توان به رفع یبوست، انجام اعمال جراحی، غربالگری سرطان، کولونوسکوپی، تجویز داروها، سیگموئیدوسکوپی و انجام برخی معاینات پزشکی اشاره کرد. به دلیل اینکه یبوست‌های طولانی منجر به فشار به انتهای روده بزرگ و بروز بیماری‌های مقعدی مثل شقاق و هموروئید می‌شود لازم است در صورت بروز آن اقدام به انجام انما نمود.

برخی افراد سالمند ناتوان و یا بیمارانی که مجبورند مدت‌های طولانی در بستر باشند و یا استراحت مطلق هستند به دلیل عدم تحرک دچار یبوست‌های طولانی و آزاردهنده می‌شوند. انجام انما یا تنقیه برای این افراد بسیار ضروری است. اگر در منزل سالمند یا بیماری دارید که نیاز به این عمل دارد و خود به دلایلی از انجام آن معذور هستید می‌توانید از موسسه پرستاری توانبخش درخواست تنقیه در منزل نمایید تا پرستاران حرفه‌ای این موسسه برای رفع این مشکل به شما کمک کنند.

اماله یا تنقیه چیست و چرا انجام می‌شود؟

اماله یا تنقیه فرآیندی است که در آن مایعاتی مثل آب و یا روغن و … به روده بزرگ تزریق می‌شوند. این کار معمولاً برای پاک‌سازی روده انجام می‌شود، به ویژه در شرایطی که فرد دچار یبوست مزمن (درمان بواسیر در طب بوعلی سینا) است یا نیاز به آمادگی برای برخی از معاینات پزشکی مانند کولونوسکوپی دارد. همچنین، این روش ممکن است در شرایطی که فرد دچار مسمومیت و نیاز به سریع خروج مواد زائد از بدن دارد، توصیه شود. اما باید توجه داشت که اماله نباید به صورت خودسرانه و بدون مشورت با متخصص انجام شود زیرا می‌تواند موجب از بین رفتن فلور طبیعی روده و دیگر عوارض جانبی شود.

این روش می‌تواند به کاهش ناراحتی‌های گوارشی و بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک کند، اما باید تحت نظر پزشک و با رعایت دقیق دستورالعمل‌ها انجام شود تا از عوارض احتمالی آن جلوگیری شود. در ادامه انواع نحوه انجام انما یا تنقیه را تضویح خواهیم داد و عوارض آن را بررسی خواهیم کرد.

انواع نحوه انجام اماله یا تنقیه (enema) و دلایل آن

  1. پاک سازی: هدف از آن تخلیه روده بزرگ به صورت کامل است و برای برخی معاینات پزشکی و کولونوسکوپی حتما باید انجام شود. انجام این نوع از تنقیه مشکلات یبوست، کمردرد و سردرد و خستگی را نیز تسکین می‌دهد.
  2. احتباسی: در این نوع هم روده تحریک می‌شود ولی محلول موردنظر 15 دقیقه یا بیشتر در بدن حبس می‌شود و چون دارای روغن است عبور مدفوع را سهولت می‌بخشد.

کیت تنقیه یا انما چه اجزایی دارد؟

انما یا تنقیه چیست؟

کیت تنقیه معمولا یک محفظه نگهدارنده دارد که می‌تواند کیسه‌ای یا به اشکال دیگری باشد. این محفظه برای نگهداشتن مایع که می‌تواند مواد ملین، روغن و یا محلول آب نمک باشد است و به یک نازل یا لوله متصل می‌باشد.

نحوه انجام تنقیه به صورت مرحله به مرحله

  1. ابتدا با توجه به کیت انما یا تنقیه، تجهیزات کیت بیرون آورده شود و محاول مناسب برای انجام تهیه شود.
  2. سپس فرد مقانه خود را خالی کرده تا فشار ار روی کولون برداشته شود و سپس فرد باید در موقعیتی راحت قرار گیرد که معمولاً شامل دراز کشیدن بر روی پهلوی چپ با زانوهایی که به سمت قفسه سینه کشیده شده است، می‌باشد. این موقعیت به راحتی وارد شدن محلول به روده کمک می‌کند.
  3. نازل اماله را به آرامی و با احتیاط وارد مقعد کنید و محلول را به آرامی به داخل روده تزریق کنید. توجه داشته باشید که نباید به خود فشار آورده یا احساس درد کنید.
  4.  تلاش کنید محلول را مشورت پزشک در روده نگه دارید. این کار به مایع کمک می‌کند تا به خوبی با مواد زائد ترکیب شود و آنها را بهتر شستشو دهد.
  5. پس از گذشت زمان لازم، به توالت رفته و اجازه دهید محتویات روده به طور طبیعی خارج شوند. این مرحله ممکن است نیاز به چندین بار تکرار داشته باشد تا کامل تخلیه شود.

همیشه توصیه می‌شود که قبل از اقدام به اماله یا تنقیه، با پزشک مشورت کنید تا اطمینان حاصل شود که این روش برای شرایط خاص شما مناسب و بی‌خطر است؛ در کل توضیه می‌شود اماله یا تنقیه توسط پرستار یا پزشک صورت گیرد که به این منظور می‌توانید از خدمات موسسه پرستاری توانبخش استفاده کنید.

فایده‌های انجام تنقیه

  1. درمان یبوست و خالی شدن روده بزرگ
  2. خارج کردن مواد سمی بدن
  3. کاهش وزن
  4. بهبود دستگاه ایمنی
  5. بالا رفتن سطح انرژی بدن
  6. بهبود سلامتی پوست
  7. بهبود فشار خون

همانطور که پیشتر گفتیم یبوست طولانی می‌تواند باعث ایجاد بیماری هموروئید شود. شما می‌توانید با مطالعه مقاله «درمان بواسیر در طب سنتی» از روش‌های درمان این بیماری در طب سنتی مطلع شوید.

عوارض جانبی تنقیه

در این مقاله به سوال تنقیه چیست؟ پاسخ دادیم. حال باید بگوییم تنقیه در کنار مزایایی که دارد عوارض جانبی نیز دارد. در ادامه عوارض جانبی تنقیه را توضیح می‌دهیم.

  • بر هم خوردن تعادل طبیعی بدن: در روده بزرگ باکتری‌هایی وجود دارند که به طور طبیعی برای بدن مفید هستند و انجام تنقیه تعادل آن‌ها را به هم می‌زند و همین‌ طور الکترولیت های بدن را خارج می‌کند. همین طور استفاده از نمک حمام، سدیم فسفات، نمک اپسوم، منیزیم سولفات در مواردی موجب بر هم خوردن تعادل طبیعی بدن و حتی مرگ فرد شده است.
  • آسیب زدن محلول‌های تنقیه به روده بزرگ: برخی محلول‌ها که در انجام تنقیه از آن‌ها استفاده می‌شود ماهیت اسیدی دارند و می‌توانند به بافت روده آسیب بزنند و موجب التهاب، عفونت و گاها مرگ فرد شوند. پس این عمل را نباید خودسرانه در منزل انجام داد.
  • خطر آسیب به روده در اثر لوازم آلوده یا استفاده ناصحیح: در برخی موارد دیده شده که استفاده نادرست از وسایل تنقیه موجب سوراخ شدن روده گردیده است پس علاوه بر استریل بودن ابزار این کار باید روش صحیح استفاده از آن را نیز دانست.

چه مواردی را می‌توان جایگزین تنقیه کرد؟

انواع تنقیه و فایده های انجام آن

  • نوشیدن آب به اندازه کافی
  • خوردن غذاهای حاوی فیبر مثل سبزیجات، میوه‌جات، خشکبار، غلات کامل، آجیل و دانه‌های خوراکی
  • قهوه کافئین‌دار موجب تحریک دفع مدفوع در بدن می‌شود پس نوشیدن آن توصیه می‌شود.
  • مصرف داروهای ملین مثل منیزیم
  • انجام دادن ورزش‌هایی مثل دویدن، پیاده‌روی، ایروبیک و دوچرخه‌سواری
سهیل خوش نظر
گرد آورنده

سهیل خوش نظر

از ما مشاوره رایگان بگیرید



    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *